سفربه عظیم ترین تنگه کویر لوت ایران در کویرشهدادکرمان

سفربه عظیم ترین تنگه کویر لوت ایران در کویرشهدادکرمان

شهدادنیوز

با تشکر از آقای رشیدی و خانم فرشته دروگر

تنگه رتیل به نقل از آقای اکبررشیدی:

(spider canyon )

تنگ رتیل (اسپایدرکانیون ) عظیم ترین تنگه کویر لوت ایران است که در اعماق کویر در بخش لوت شمالی بافاصله 130 کیلومتری از شهداد در جدار دیواره غربی خسک رود یا خشک رود واقع است کهبه شرح آن می پردازیم.

در ادامه مطالعاتپدیده های شگفت آور کویر لوت در بخش رودهای موجود ، حدود یک سال قبل در هنگام مطالعهرودهای چاله مرکزی یا چاله رود شور این تنگه مورد شناسائی قرار گرفت.

چاله مرکزی یاچاله رود شور در مرکز کویر لوت قرار داشته و بزرگترین چاله کویر لوت می باشد.رودهای دائمی چون رود شور و کال لوت به آن ریخته و دراین چاله آرام میگیرند ، علاوه برآن چند رود فصلی نیز آنمی ریزد که پهناورترین آنها خسک رود یا خشک رود می باشد که از کوه بختو یا پختوسرچشمه گرفته و پس از عبور از شرق پوزه کال ،جاده آسفالته شهداد نهبندان را قطع نموده و بسوی چاله مرکزیادامه مسیر می دهد.

البته جاده قدیمشتر رو شهداد بیرجند در شمال خشک رود با این رودخانه تلاقی می نماید که این نقطهدر نقشه های قدیمی بنام منزل خشک رود ثبت شده است.

جهت شناسائی وبررسی حضوری تنگ رتیل اینجانب اکبر رشیدی مقدم به اتفاق آقای جواد فلاح از دوستان گروه کرمانآفرود و آقایان وحید باقری و هادی رشیدی مقدم به همراه مهران ابراهیمی بعنوانتعمیرکار گروه که همگی از علاقمندان به طبیعت و کویرنوردی می باشند ،عصر پنجشنبهمورخ 19/2/1392 ساعت 30/3 از کرمان به سمتشهداد عزیمت نمودیم و پس از طی 90 کیلومتر در شهداد سوخت گیری نموده و به سمت کویرلوت ادامه مسیر دادیم.

طغیان رود شور دراثر بارندگی های بهار و آ ب نمکی که اطراف جاده را بطوروسیعی فرا گرفته نقاشیزیبائی بود که آرامش خاصی را تداعی می کرد.

در حین راه 60 کیلومتر بعد از شهداد درگود نمک سر یا معدن نمک جهت مصرف منزل نمکبرداشت نمودیم و نهایتاً در کیلومتر 80 این جاده شب را در پایگاه هلال احمر درکنار برادارن پایگاه استراحت کردیم که مورد محبت آنها مخصوصاً مسئول پایگاه آقایپورحسینی قرار گرفتیم.

صبح جمعه بعد از نماز صبح عازم تنگ رتیل گشتیم ،ابتدا بعد از 22 کیلومتر رانندگی به پوزه کال یا گوشکال رسیدیم ، این عارضه بصورتکلوتهائی چند طبقه از مناظر زیبا وجذاب کویر لوت می باشد. سه کیلومتر بالاتر از پوزهکال که نقطه طلاقی جاده اسفالت با خشکرود می باشد از مسیر جاده به سمت شمال خارجشدیم.

پس ازهشت کیلومترپیمایشدر بستر خشک رود در فضائی جالب و جاذب صبحانه را صرف نمودیم،عظمت خشک رودبا پهنه 90 متر بسیار آشکار بود ، دیوارهای بلند خشک رود باارتفاع حدود 100 متر و شیب پانزده تا صددر صد چشم نواز است وشیارهای موجود در این دیواره هر کدام نقشی است که انسان را بهیاد خالق هستی می اندازد.

در ادامه مسیر درچهارنقطه تنگه هائی را پیدا نمودیم که سه عدد آنها ارتفاع قابل ملاحظه ائی نداشتندو بیشتر شباهت به آبراهه می دادند. در بررسی این تنگه های فرعی به آثاری از حشرات(سوسک و کفشدوزک ) و پر پرندگان و پوست مار برخورد کردیم ،بعد از بررسی این تنگههای فرعی سرانجام پس از طی مسافت 25 کیلومتر درمسیر خشک رود به تنگ عظیم و شگفت آوررتیل رسیدیم.

در ابتدای تنگهعظمت دیوارها که کاملاً عمودی و با ارتفاع بیش از 50 متر وجود داشت، بسیار رعب آور بود زیرا جدار این دیوارها لایه لایه ازماسه درشت با رنگ های مختلف بود که تصور می کردیم ممکن است ریزش نمایند.

پس از ثبت و گرفتن عکس ، در داخل تنگه پیشروینمودیم و با شگفتی تمام پس از 500 متر بادنیائی ازحیات منجمله حشرات متنوع شامل پروانه های بزرگ و کوچک، کفشدوزک های قرمز،شب پره، انواع مگس در اندازه و رنگهای مختلف خصوصاً زرد رنگ و حتی مورچه های کوچکمواجه شدیم ، پرواز چند نوع پرنده و آواز آنها بسیار گوش نواز بود و از همه عجیبتر حرکت سریع رتیل های خورشیدی با رنگ زرد و شکم های پرو پاهای پر ازمو و پرز دراطراف ما بود که ترسی دلنشین را به همراه داشت.

رتیل خورشیدی یارطیل شتری دارای دوآروره قوی است ودر هنگام خطر بعضاً صدائی بین فش فش و خش خش از خودخارج می کند. نوع ماده آن بزرگتر از نوع نر بوده و سرعت این حشره تا 16 کیلومتر درساعت می رسد ، برای اولین مرتبه در صحراهای عراق شناسائی شده و بعداً در شن زارهایجنوب غربی آمریکا و مکزیک مورد مطالعه قرار گرفته است ، این رطیل از حشرات و عقربو مارمولک تغذیه می نماید و انواع مختلفی دارد و افسانه هائی در مورد این رتیل نقل می کنند از جمله قادر است باآرواره های خود شکم شتری را که روی زمین دراز کشیده پاره نماید و بدین علت به آن رتیل شتری می گویند ، البتهاز شتر داران قدیمی شهدادی علت نامگذاری سئوال شد که گفتند علت نامگذاری آن شباهترنگ این رتیل با شتر است. این رتیل در آروره خود نوعی سم دارد که شکار خود رابیهوش می نماید.

اگر انسان را گازبگیردخطرناک نمی باشد و شخص گزیده شده برای جلوگیری از عفونت باید به پزشک مراجعه نماید.رتیل خورشیدی در شب به شکار می پردازد و در طول روز در پناه سایه بدور از نورمستقیم خورشید به استراحت می پردازد، و بدین علت علاوه بر رتیل شتریآن رارتیل خورشیدی نامیده اند. تعداد آنها در این تنگه آنقدر زیاد است که در هر گامی کهبر می داریم ممکن است با یکی از آنها روبرو شویم وبه همین جهت به نظر می رسد کهنام تنگ رطیل زیبنده ترین نام برای این تنگه می باشد.

در عظمت تنگ رتیلباید اضافه نمایم اینجانب تا قبل از ملاحظه این تنگه فکر می کردم که بزرگترین تنگهکویر لوت تنگه زبان مار می باشد که در لوت مرکزی وجود دارد.

و با اینکه بارهابه تنگه زبان مار مسافرت کرده بودم، با ملاحظه این تنگه به این نتیجه رسیدم که تنگرتیل با داشتن حدود 20 کیلومتردیواره در ارتفاع های مختلف و 30 کیلومتر مسیر بدوندیواره، وجمعا با 50 کیلومتر مسیر عظیمترین تنگه کویر می باشد در حالیکه طول تنگه زبان مار در بلندترین شاخه تنها 7کیلومتر می باشد.

سرچشمه تنگ رتیلاز جنوب چاله ای است که در عمق 50 کیلومتری ابتدای تنگ قرار داشته و علت بوجودآمدن این چاله ریزش چند رود فصلی است که همگی از ارتفاعات خراسان جنوبی سرچشمهمیگیرند . و نام این رودها به ترتیب رود پلاسی، رود انبار، رود بصیران، رود کرمعلیو رود ریگ می باشد. و کلیه این رودها از شمال به این چاله می ریزند.

در بعضی نقاط دیوارهایتنگ رتیل ریزش نموده بود وبا سختی حدود 3کیلومتر پیشروی نمودیم ، دمای هوا علی رغم خنک تر بودن آن در داخل تنگه ساعت 12ظهر در سایه 40 درجه سانتی گراد بود و ا ین در حالی است که هم اکنون فصل بهار میباشد . پس از تهیه عکس و گزارش از تنگه خارج شدیم و در ادامه رو به شمال در بسترخشک رود 7 کیلومتر دیگر جلو رفتیم وسپس به سمت غرب پیچیدیم و مجدداًوارد تنگ رتیل شدیم.

در داخل تنگه بهسختی از دیواره غربی آن بالا رفته و روبه سمت جنوب غرب رانندگی نمودیم وتا به جادهآسفالته شهداد نهبندان رسیدیم. و از طریقاین جاده به کرمان برگشت نمودیم ، عصر جمعه ساعت 7 به کرمان رسیدیم .

این سفر پر بار جمعابا 450 کیلومتر رفت و برگشت حدود یک و نیم روز به طول انجامید.