توسعه گردشگری کویر از مسیر شهداد می گذرد

 

منتشرشده در روزنامه کرمان امروز 25 خرداد ص3

http://www.kermanemrooz.com/2084/page-3.htm

عباس تقی زاده

 

حدود دو دهه از تغییر نگاه به کویر شهداد، کنار زدن شن های گمنامی و وزیدن نسیم آشنایی با جاذبه های آن می گذرد.

همایش ملی شناخت کویر در دی ماه 78 آغازی بر پایان نگاه های کلیشه ای به کویر به عنوان منطقه ای دورافتاده و برهوتی هولناک بود و به درستی توانست امید به آینده را در دل مردمان همسایه کویر تبلور سازد. اما با گذشت 15 سال امید های تبلور یافته دیروز در حال تبدیل شدن به یاس و گاه، سرخوردگی  است.

آمار مهاجرت از شهداد، کاهش جمعیت دانش آموزی، بسته شدن تعدادی از مدارس، رها شدن باغات مرکبات و نخیلات با انبوهی هیزم و درختان خشکیده و بدون حصار، تعطیلی برخی شعب بانک ها، از رونق افتادن بازار قدیمی و انبوه درهای قفل زده منازل در کوچه پس کوچه های شهداد نشان می دهد توسعه گردشگری کویر هرچند با سفر هزاران گردشگر همراه بوده است اما ازدیاد نامتناسب سفرها، تاثیری بر بافت شهری و اجتماعی و گردش اقتصادی شهر نداشته است.

گویی گردشگری کویر به راهی دیگر رفته است و شهداد به راهی دیگر. این درحالی است که شن های همین کویر، جزئی از غذای روزانه و سهمی از حیاط منازل آنان است. اما سهم مردمانش از گردشگری کویر، گذر خودروها از حاشیه شهر، تخریب جاده، آلودگی محیط زیست و تخریب کلوت های شهداد است. حتی آنها در جشنواره هایی چون کلوت های شهداد (آبان 90) سهمی جز یک تماشاچی نداشتند و جشنواره خالی از نماد های بومی و محلی، بسان یک صحنه نمایش، اجرا و برچیده شد.

هنوز خانه تاریخی صادقی، آب انبار ها، قلعه کهنه و رموک، محوطه باستانی و پیر مسافر، زیر سایه سنگین کلوت ها، گمنام مانده اند و اگر مدارس نباشند در ایام عید معلوم نیست در شهری با قدمت 60 سالگی شهرداری اش، مسافران برای اقامت چه باید بکنند.

یکی از دلایل رسیدن به چنین سرنوشتی، نادیده گرفتن و توجه نکردن به نقش مهم اهالی و ساکنان بومی در فعالیت های گردشگری است. آموزش اهالی و مدیران بومی، نخستین گام در رونق گردشگری پایدار است. سازمان های دولتی با ارائه آموزش ها می توانند امو را به مردم واگذار کنند تا با قدرت بخشی به مردم، فعالیت ها از شتاب بیش تری برخوردار شود. اما وقتی هنوز در شهداد یک خانه توریست که وعده اش در اردیبهشت 79 داده شد خبری نیست و نماد های فرهنگی و باستانی  به عنوان سرمایه های نمادین و هویتی جایی در نام گذاری های معابر عمومی و یا جایی برای عرضه و نمایش در قالب موزه ها و... ندارند نشان می دهد راه پیموده شده، تک بعدی و خیره به کلوت هایی بوده است که بدون مردمان همسایه آنها، به سازه هایی بی معنا تبدیل می شوند.

به تازگی از سوی استاندار محترم کرمان، طرح تاسیس شرکت عمران گردشگری کویر شهداد مطرح شده است که جای قدردانی دارد.

با تجربه از طرح های گذشته و لحاظ کردن افراد محلی و بومی و استفاده از ظرفیت های انسانی و فرهنگ محلی می توان امید داشت که این طرح بتواند به رونق اقتصادی منطقه و استان بینجامد و گرنه با توجه به شرایط اقلیمی  و فرهنگی منطقه، به حاشیه راندن مردم بومی، هر طرحی را با شکست مواجه می کند. شهداد، سیرچ، اندوهجرد، چهارفرسخ، روستاهای تکاب و گودیز از ظرفیت های فراوانی در توسعه گردشگری برخوردار هستند و توجه  به آنها در کنار کلوت های شهداد می تواند با توقف روند پسرفت های گذشته، امید به آینده در دل مردمانی که همزاد کویر و آفتابند را زنده کند.

پیش شرط تحقق چنین ایده ای، ارتقای ظرفیت های فرهنگی و فکری شهداد، استفاده از مدیران توانمند، بازتعریف شهداد بر مبنای مختصات واقعی و با در نظر گرفتن مولفه های توسعه و ارتقای زیرساخت های شهری و فیزیکی آن است.

شاید دیدن کویر در قالب یک تورهوایی یا اقامت چند ساعته جذاب باشد اما لمس طوفان های شن و آفتاب و تابستان های داغش ، هویدا می سازد که میدان عمل را باید به بخش شهداد داد و نمی توان با برنامه های تجویزی، امیدی به توسعه گردشگری داشت.

شاید ده سال قبل واژه کلوت های شهداد نسبت به کلوت های کرمان واژه ای نامانوس بود اما با تلاش روزنامه نگاران بومی، اصطلاح درست کلوت های شهداد رواج یافت و انتظار می رود در تاسیس شرکت توسعه گردشگری کویر نیز، به قرار داشتن کلوت ها در محدوده جغرافیایی بخش پهناور شهداد توجه شود.

امید می رود استاندار محترم کرمان در مسیر توسعه گردشگری کویر که می تواند اقتصاد استان کرمان را متحول سازد موفق باشند و  اهالی بخش شهداد نیز از فرصت  ایجاد شده و نگاه توسعه بخش ایشان به کویر و شهداد که بسیار بلند و  مصمم است در راستای آبادانی و عمران شهداد کهن بهره ببرند که هرچه مشارکت اهالی بیش تر باشد انگیزه مدیران افزونتر و دلگرمی آنها بیشتر خواهد شد.