آشنایی با طرح ترسیب کربن در شهداد کرمان

- بارندگي

میانگین بالفعل بارش سالانه در ایستگاه زیارتگاه تکاب برابر 8/12 میلیمتر برآورد گرديده است. حداقل و حداكثر بارندگي ساليانه در منطقه شهداد به ترتيب 4 و 134 ميليمتر ميباشد. ميانگين بلند مدت بارندگي در منطقه شهداد زير 50 ميليمتر گزارش گرديده است.

- دما

بررسی رژیم حرارتی منطقه نشان دهنده تغییرات شدید آب وهوایی بوده که مشخصه آب و هوای کویری می باشد ، دامنه تغییرات سالانه دما از حداقل مطلق 8- درجه سانتی گراد تا 58 درجه سانتی گراد در ایستگاه زیارتگاه که در مرکز محدوده طرح قرار دارد ثبت گردیده است لازم به ذکر است که متوسط دمای سالانه این ایستگاه 16/25 درجه سانتی گراد می باشد. ، رطوبت نسبي هوا نيزبسيار اندك و در حد 20 درصد مي باشد.

- باد

باد یکی از فاکتورهای بسیار مهمی است که در مناطق بیابانی بر روی شدت تبخیر و فرسایش تاثير غیر قابل انکاری دارد. بررسی آمار ایستگاه ده سیف نشان گر این است که وزش باد گرم وخشک از سمت شمال شرق که به باد شمال معروف است ، بیشترین مدت و شدت را بخود اختصاص می دهد بطوری که از اواسط اردیبهشت تا اوایل آبان، باد غالب منطقه است که منطبق بر ماه های بدون بارندگی است. و بتدریج از اواسط پائیز از مدت و سرعت وزش آن کاسته می شود.

- آب های سطحی و زیر زمینی (هیدرولوژی وهیدرو ژئو لوژی)

بطور کلی محدوده مطالعاتی را حوزه های آبخیز، درختنگان، مزارشاه، سیرچ و کوه جفتان تحت تاثیر قرار می دهند. مجموع جریان های حاصله از این 4 حوزه آبخیز از طریق 6 مسیل به نام های اندوهجرد ، سالار آباد، شورآباد، ابراهیم آباد ، ملک آباد و پامزار به دشت تزریق می گردد.

عمق برخورد به آب زیرزمینی در نقاط مختلف دشت متفاوت است و از حداقل 30متر در تکاب شمالی تا 90 متر در حاشیه شهر شهداد می باشد.جهت جریان آب های زیر زمینی از غرب بطرف شرق و بسوی مناطق کویری می باشد.

از کل آب های زیر زمینی این دشت 23% توسط قنوات و 77% توسط چاهها برداشت می شود.

تعداد چاههای محدوده طرح 96حلقه با میانگین آبدهی 24لیتر درثانیه و با حداکثر عمق 200متر.

تعداد قنوات محدوده طرح 33 رشته با میانگین آبدهی 18 لیتر در ثانیه وبا حداکثر طول 12 کیلومتر.

- جمعيت

جمعیت روستایی محدوده انتخابی طبق سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385 داراي 28697 نفر جمعيت در قالب 7274خانوار مي باشد.میانگین جمعیت خانوار در منطقه 4.2 نفر است. بيشترين جمعيت محدوده طرح در روستاي اندوهجرد به تعداد 4168 نفر و كمترين آن مربوط به روستاي هاشم آبادبا 19نفر جمعيت ميباشد.

نرخ رشد جمعيت روستاهاي مورد بررسي در طي سالهاي 75 - 85 برابر با 4/2 درصد بوده است. که روندی نزولی داشته است . کاهش جمعیت روستایی طی 10 سال گذشته و کوچ آنها به سمت مناطق شهری بدلیل مسائل عديدهاي از جمله كم آبي که در اثر بروز پدیده خشكسالي و بیابانزدائی حادث شده ، عدم اشتغال جوانان به کار ، پايين بودن درآمد خانواربوده. تراكم جمعيت بیش از 22 نفر در هر كيلومتر مربع بيانگر جمعيت قابل توجهي در منطقه طرح ميباشد.

جمعيت دهستان اندوهجرد 6527 نفر و جمعيت دهستان تكاب 5121 نفر مي باشد.

مجموعه جمعيت ساكن در منطقه روستایی شهداد در 52 پارچه آروستا ساكن مي باشند. باید توجه نمود كه هر چند كه دهستان تکاب با تعداد 32پارچه آبادي بیش از 70 درصد از كل آبادي هاي منطقه را به خود اختصاص مي دهد. اما از نظر ميانگين تعداد جمعيت مستقر در هر روستا با 92 نفر ، كمترين تراكم جمعيتي را دارا مي باشد. اما در نقطه مقابل دهستان اندوهجرد با دارا بودن 8 درصد از كل آبادي ها ، داراي بيشترين تعداد جمعيت مستقر در ميان آباديها مي باشد.

وقوع طوفانهاي ماسه در منطقه ، و هجوم ماسه های روان به روستاها موجب گردیده که 18روستا كاملا خالي از سكنه (بیش از25 درصد از كل آباديهاي منطقه) شده و تعداد 16 آبادي ( بیش از30 درصد از كل آباديهاي موجود) نیز در حال حاضر در معرض خطر طوفان و هجوم ماسه قرار دارند كه در صورت عدم اجراي سياست ها و اقدامات پيشگيرانه در آينده اي نه چندان دور اين روستاها نیز خالي از سكنه خواهند شد.

- قابليتهاي جذب اكوتوريسم

اين دشت به جهت همجواري با كوير لوت كه بزرگترين كوير ايران مي باشد و با توجه به وجود انواع رخساره هاي بياباني كه بعضي از آن ها منحصر به فرد مي باشند (مانند كلوت ها)، علاوه بر قابليت هاي جذب توريست آزاد، قابليت بسيار بالائي از جهت جذب گروههاي علمي و دانشجوئي و محققين رشته هاي مختلف علمي (جغرافيا، زمين شناسي، منابع طبيعي و ...) را دارد.

- زيبائي فنوتيپ منطقه

در شهر شهداد و روستاهاي اطراف آن باغات نخل و مركبات كه در فصل بهار شکوفه های باغات مرکبات فضاي شهر را عطرآگين مي كنند، وجود دارد و درختاني همچون اكاليپتوس، كنار، كهور ايراني،سمر، گز شاهي، كوره گز و خرزهره نيز در فضاي سبز شهر و اطراف باغات ديده مي شود. با دور شدن از منطقه شهري و روستاهاي پيراموني، به تدريج گونه هاي بياباني و سازگار با شرايط آب و خاك اين منطقه خودنمائي مي كنند كه اين گياهان عمدتا عبارتند از : كهور ايراني، كهورك، سرخ گز، كوره گز، اسكمبيل و خارشتر.بعضي از اين گياهان مانند گز و اسكمبيل با تجمع ماسه در پاي اين گياهان تشكيل رخساره نبكا و ربدو را مي دهند.با دوري از اين حاشيه نيز به تدريج تعداد گياهان در عرصه كاهش يافته تا جائي كه ديگر هيچ نوع گياهي در عرصه ديده نمي شود و رخساره هاي دشت ريگي و كلوت خودنمائي مي كنند.

- تنوع پديده هاي بياباني

پديده هاي بياباني در اين دشت داراي تنوع زيادي بوده به نحوي كه تقريباتمام پديده هاي خاص مناطق بياباني و كويري در اين دشت قابل مشاهده مي باشند و بعضي از اين پديده ها در سطوح بسيار گسترده، نه تنها در ايران بلكه در جهان منحصر به فرد مي باشند. شاخص ترین این پدیده ها کلوت می باشد. اين رخساره كه از دور به شهري بزرگ شباهت دارد و از نزديك به گونه اي است كه انسان تصور مي كند در سياره اي ديگر پا گذاشته، سياره اي بدون سكنه و آثار حيات، گستره اي پوشيده از كلوتها در بيابان لوت، با شكوه و باور نكردني، يگانه و بي همتا.پيكره اي وسيع حاصل از تلاش آب و باد در گذشته اي دور و عرصه خودنمائي تابش خورشيد در تمام فصول، در سكوتي آرامش بخش و بي انتها اما در پايان هر روز با غروبي زيبا و بي نظير.

اين رخساره با ابعاد 80*145 كيلومتر مساحتي بالغ بر 11000كيلومتر مربع داشته و از فاصله 1250 كيلومتري سطح زمين در تصاوير ماهواره اي، بعد از درياي خزر و درياي عمان در كنار ارگ لوت از شاخص ترين پديده هاي ژئومرفولوژيكي و منحصر به فرد ايران و شايد جهان باشد.

- محدوديتهاي منطقه:

1- اقليم خشك و فراخشك

2- فرسايش بادي و مشکلات ناشی از آن

3- روند تشديدي فرآيند مخرب بيابانزايي

4- محدوديت فرصتهاي شغلي

5- مهاجرت ساكنين بويژه جوانان منطقه

- قابليتهاي منطقه:

1- روزهاي آفتابي زياد در خصوص استفاده از انرژي خورشيدي در مقياس خانگي و صنعتي

2- حجم زياد سيلابهاي قابل استحصال رودخانه هاي محلي جهت تغذيه آبهاي زيرزميني و احياي پوشش گياهي منطقه

3- جاذبه هاي اكوتوريستي بسيار بالا

4- صنايع دستي و روستايي قابل توسعه

5- امكان گسترش كشت گلخانه اي سبزيجات و صيفي جات در فصل زمستان

6- امكان استقرار صنايع تبديلي