ناهار ظهر عاشورا با طعم سرافکندگی جلوی میهمانان حسینی

با مراسم عاشورا و عزاداری سالار شهیدان، اداری برخورد نکنیم

عباس تقی زاده

... در ابتدا از همه مسئولان، مداحان، بانیان،اهالی و همه کسانی که در این روزها، تلاش کردند تا مراسم عزاداری به شایستگی برگزار شود صمیمانه متشکرم .

امسال در شهداداعلام شد که قرار است آیین پایانی مراسم ظهر عاشورا و شهادت امام حسین ع به صورت منسجم و یکپارچه برگزار شود. ضمنا از سوی بخشدار ، امام جمعه و رییس هلال احمر شهداد نیز، برخی از تریبون های مراسم اعلام کردند که ناهار عزاداران حسینی در ظهر عاشورا در صحن و سرای امام زاده زید ع و با گستراندن سفره توزیع می شود.

در ادامه به هر دو فعالیت پرداخته می شود. آنچه در ادامه می آید یک روایت شخصی است و خوانندگان و مسئولان دخیل در فعالیت ها می توانند نظرات و مطالب خود را برای شهداد نیوز ارسال کنند و یا در بخش نطرات وارد نمایند.

...عاشورا و مراسم عزاداری امام حسین ع با هر مراسم و آیین سیاسی متفاوت است و جنس آن با مراسم 22بهمن، 13 آبان و... از زمین تا آسمان فرق می کند. خودجوشی ، مشارکت همگانی و پیوند مراسم با اعتقادات مردم مهم ترین وجه تمایز مراسم مذهبی با سیاسی است. این را هم در مشارکت مردمی و هم در نحوه اجرا شاهدیم . برای مثال در یک راهپیمایی مسئولان در صف اول می ایستند اما در روز عاشورا و... سلسله مراتبی در کار نیست. پس در اینجا نمی توان، دستور داد و انتظار داشت مثل یک سیستم اداری، اطاعتی در کار باشد.

... هر نوع تغییری در مراسم عزاداری که ریشه های تاریخی دارد یک شبه نمی تواند محقق شود و اصولا، تغییرات فرهنگی، تدریجی و کند هستند. اگر شاهدیم در زنجان و اخیرا در بم ، هماهنگی و انسجامی وجود دارد در زنجان، ریشه تاریخی دارد و در بم، با وقوع زلزله، تغییرات عمیقی در جامعه آن رخ داده است و به نوعی، همراه با بازسازی ساختمان ها، فضای فرهنگی آن نیز، دچار نوسازی شده است و مردم آمادگی زیادی برای تغییر داشته اند که به سرعت، این تغییرات فراگیر شده است.

...فردی میکروفن به دست می گیرد و اعلام می کند مسئولان شهداد تصمیم گرفته اند ناهار، با پهن کردن سفره در محل امام زاده زید ع توزیع شود و از یکی از مدیران نقل می کند که مردم شهداد فرهنگشان بالا رفته است. این نوع سخن گفتن، تاییدی براین نکته است که گویی از دید آنها،مردم ، تا کنون فرهنگ پایینی داشته اند. ضمنا اینکه در نقل قول ها به مسئولیت های اداری افراد استناد می شود چندان درست نیست چرا که اگر توزیع ناهار و... به صورت موفق صورت نگیرد که نگرفت.کل مسئولیت آن فرد یا سایرین ، زیر سوال می رود.از سویی، وقتی مردم از عملکرد برخی راضی نباشند حتی اگر، درخواست درست و منطقی نیز از مردم داشته باشند اهالی یا هیئت ها برای نشان دادن نارضایتی، ممکن است خلاف آن، عمل کنند.

...اینکه در شهداد،چنین درخواستی توسط یک چهره مردمی و تاثیر گذار انجام نمی شود شاهدی براین نکته است که در شهداد، فردی وجود ندارد که آنچنان محبوبیتی داشته باشد که حرفش برای اهالی،لازم الاجرا باشد. همه دیدیم و شنیدیم که ناهار ظهر عاشورا در شهداد، با ناهماهنگی توزیع شد و عده ای نیز گرسنه به خانه برگشتند یا راهی شهرهایشان شدند. آنچه رخ داد لکه کدری بر فرهنگ شهداد بود و نشان داد مدیریت هم پابه پای فرهنگ، مشکل دارد.

...اساسا، سالهاست که از چهره های مردمی و تاثیرگذار که تریبونی هم داشته باشند در شهداد خبری نیست و این پس زدن آدم ها و نیروهای انسانی ، چنین جاهایی خود را نشان می دهد. هیچ تغییر فرهنگی ، بدون کمک افرادی از جنس مردم بومی که دارای پذیرش و محبوبیت باشند انجام شدنی نیست. اینجا، آیین سیاسی و اداری نیست که با دستور و بخشنامه، انتظار، تغییر داشت.

...آنچه رخ داد هویدا ساخت که کارفرهنگی ، در شهداد بسیارضعیف است.اینکه فلان اداره یا سازمان را متهم سازیم یا دست روی اشخاص ، بگذاریم کار درستی نیست اما می توان با راهکارهایی چند، به سمت اصلاح امور گام برداشت.

...اما نگاهی به آیین پایانی مراسم ظهر عاشورا

...هم برنامه ریزان و هم آقای جهانجو وهم آقای سید سجاد صاحبداد، همه ی همت و توان خود را به کار بردند تا آغازگر شیوه ای بهتر و به روز تر در برگزاری آیین پایانی عزاداری ظهر عاشورا در شهداد باشند اما توجه به برخی موارد می توانست به برگزاری بهتر مراسم کمک کند.

... ظهر روز نهم محرم، در تکیه همت وقتی آقای داود مومن زاده از برگزاری مراسم به صورت دسته جمعی در امام زاده توسط مداح بومی یا غیر بومی خبر داد به ایشان پیشنهاد کردم مراسم توسط مسن ترین مداح برگزار شود تا اختلاف نطری پیش نیاید و یا به صورت ترکیبی از مداحان مسن و جوان. اما دلایل این پیشنهاد چیست:

... احترام به بزرگترها و پیرغلامان حسینی امری دینی،لازم و ضروری است. ما در اینجا، قصد نداریم که موسیقی خاصی را اجرا کنیم که سراغ افراد خوش صدا برویم.

...آقایان بزرگوار و برنامه ریز، تربیت به صورت غیر مستقیم بهتر از روش های مستقیم تاثیر می گذارد. اینکه ساعت ها برمنبرها و پشت تریبون ها از لزوم احترام به بزرگتر ها و عزت پیرغلامان بگوییم ولی در عمل،آنها را کنار بزنیم اثر عکس می گذارد.

...متاسفانه در کنار همه خوبی های مراسم، در انتخاب صورت گرفته برای مداحی آیین پایینی، مداحانی که مویشان روبه سپیدی گذاشته است جایی نداشتند و حذف شدند. عزیزان، هدف را گم نکنیم و از راه صحیح با در نظر گرفتن همه جوانب به آن برسیم.

... سنت ها و آیین ها، ریشه در هویت ما دارند. مردمی که سالها به صدای پیر غلامانی مانند کریمی،هادیزاده، جعفری،مومنی و... خو گرفته اند هر چند که این روزها ، این صداها، به رسایی و جذابیت صدای جوان ها نباشند، اما حفظ حرمت بزرگان چه می شود. این همه تجلیل از پیرغلامان در کشور برای چه برگزار می شود. مردم سالها، در این ساعات، صدای دلنشین آقای کریمی را با خواندن دوازده امام شنیده بودند اما امسال،خبری از او و صدایش نبود.بسیاری هنوز صدای حزن انگیز و دلنشین مرحوم محمد مایلی را به یاد دارند. سنت ها مثل لوازم یدکی نیستند که یکی را بر داریم و سنت جدیدی را جایگزینش کنیم.

...وحدت در مراسم پایانی زیبنده است اما نباید با از دست دادن سنتهای ماندگار به آن دست یابیم. تقلید صرف پسندیده نیست. مهم گرفتن آیین های موفق و گذر آنها از صافی فرهنگ بومی است و گرنه، گویی وصله ای ناجور را بر لباسی فاخر بدوزیم.

....در مراسم پایانی صدای پیر غلامان حذف شد.این کار اگر عامدانه صورت گرفته باشد نشان می دهد که اراده ای بر تقویت صداهایی و حذف صداهایی دیگر وجود دارد(صدا در اینجا، به معنای صوت نیست. می تواند سبک، شیوه بیان، طرز تفکر معنا دهد).

...باز مجبورم بنویسم در شهداد، سرمایه اجتماعی، در پایین ترین سطح خود قرار دارد. اعتماد و احترام متقابل، ارتباطات سالم میان فردی، توجه به نظرات مختلف، پرهیز از خودرایی، حضور نخبگان در تصمیم گیری ها ، پویایی فرهنگی و مدارا از مولفه های مهم این سرمایه است.به مردم ُ اعتماد کنید. مراسم عزاداری امام حسین ع خودجوش و مردمی است.

...هم تکیه خضری ها و هم مراسم پایانی ظهر عاشورا، آیینه هایی واقعی از درون و زیر پوست شهداد هستند. به این آیینه ها به خوبی بنگریم.

... برای برگزاری مراسمی منظم،پویا،پرشعور و پرشور برنامه ریزی بر پایه مطالعات علمی و شناخت نیازها و ظرفیت های جامعه را از هم اکنون ، آغاز کنیم.